W lipcu 1915 Lubelszczyzna została wyzwolona spod panowania Rosji i dostała się pod okupację austro-węgierską. Władze okupacyjne były pozytywnie nastawione do rozwoju oświaty. Taka postawa wyzwoliła aktywność społeczną w Kraśniku. Z inicjatywy księdza kanonika Józefa Kobylińskiego, w roku 1916 zawiązał się Komitet Założycielski Gimnazjum. W skład komitetu weszło 16. obywateli, wśród nich burmistrz miasta Tomasz Kołtun. Komitet bezzwłocznie przystąpił do zbierania funduszy.
21 stycznia 1917 roku pojawiła się w Kraśniku kolejna inicjatywa, powołano Koło Macierzy Szkolnej, w skład którego weszło 46. osób. Prezesem został Stanisław Grabowski. Celem koła było wspieranie działań mogących zapewnić rozwój szkolnictwa, które w okresie zaboru rosyjskiego przeżyło zapaść.
19 lutego 1917 roku ukonstytuowała się 24-osobowa rada miejska. W składzie rady znaleźli się m.in.: ks. kanonik Józef Kobyliński, Adam Gotner, Stanisław Osiniak, Robert Przegaliński, Stanisław Rybka, Stefan Czerwiński, Stanisław Grabowski, Jan Chmielowiec i Franciszek Pluder. Kilku członków Komitetu Założycielskiego Gimnazjum zostało radnymi, co gwarantowało przychylność władz dla inicjatywy powołania szkoły średniej.
Komitet zbierania funduszy na budowę jednocześnie zabiegał o pozyskanie lokalu na siedzibę szkoły, wskazując na ten cel budynki poklasztorne, w których funkcjonował tzw. „magistrat” oraz austriacka Komenda Żandarmerii.
W roku 1918, dwuletnie starania o powołanie szkoły średniej w Kraśniku, zakończyły się sukcesem. Komitet Szkolny, wywodzący się z powołanego w roku 1916 Komitetu Założycielskiego Gimnazjum Ogólnokształcącego w Kraśniku, otrzymał koncesję na prowadzenie szkoły. Pierwszym przewodniczącym Komitetu Szkolnego (do końca 1918 r.) został ks. kanonik Józef Kobyliński. 2 września 1918 roku nastąpiła uroczysta inauguracja roku szkolnego. Z końcem roku 1918 nastąpił kres okupacji austriackiej i kraśnickie gimnazjum kontynuowało swoją działalność już w niepodległej Polsce.
Pierwszą siedzibą gimnazjum były lokale w budynku, którego właścicielem był Adam Gotner, przy obecnej ulicy Kościuszki. Właściciel na własny koszt wyremontował i dostosował pomieszczenia do prowadzenia zajęć lekcyjnych. W pierwszym roku szkolnym 1918/19, udostępnił je bezpłatnie. Liczba uczniów, którzy rozpoczęli naukę w kraśnickiej szkole średniej wynosiła 129.
W roku szkolnym 1919/20 gimnazjum przeniosło się do budynku przyklasztornego. Pieczę nad szkołą przejął Wydział Powiatowy Sejmiku Janowskiego w Janowie Lubelskiem. Nazwa szkoły, jakiej używano po roku 1920 zmieniała się. Początkowo było to Koedukacyjne Gimnazjum Matematyczno-Przyrodnicze w Kraśniku. W dokumentach z lat późniejszych pojawiła się nazwa Koedukacyjne Gimnazjum Sejmikowe w Kraśniku. Inne nazwy, na które można natrafić w dokumentach z lat dwudziestych to: Gimnazjum Koedukacyjne Wydziału Powiatowego Sejmiku Janowskiego w Janowie Lubelskim i Gimnazjum Koedukacyjne Janowskiego Wydziału Powiatowego w Kraśniku.
Szkoła średnia w Kraśniku, funkcjonująca w okresie dwudziestolecia międzywojennego, była szkołą prywatną, mającą uprawnienia szkoły państwowej. Status prawny tego rodzaju szkół budził duże kontrowersje. Dyrektor kraśnickiego Gimnazjum, dr Mieczysław Dominikiewicz uważał, że szkoła prywatna spełnia te same obowiązki, co szkoła państwowa, ale w zamian nic nie otrzymuje od państwa i nauczyciel szkoły prywatnej nie ma praw przysługujących jego kolegom ze szkół państwowych, choć wymaga się od niego tych samych obowiązków.
Dzięki wsparciu z Wydziału Powiatowego Sejmiku Janowskiego oraz talentom organizacyjnym kolejnych dyrektorów, którymi byli: dr Kwiryn Szwacki, Adam Wilusz i dr Mieczysław Dominikiewicz, kraśnickie gimnazjum przeżywało w latach 1921-1928 dynamiczny rozwój.
Szkoła składała się z trzech klas gimnazjalnych niższych i pięciu klas wyższych (tzw. gimnazjum niższe i wyższe). Była typem szkoły o podstawie matematyczno-przyrodniczej. Po roku 1922 stopniowo pojawiał się typ humanistyczny, a w okresie 1925-1927 w kraśnickim gimnazjum wyższym powstały dwa typy, matematyczno-przyrodniczy i humanistyczny. W roku szkolnym 1925/1926 w gimnazjum wyższym uczyło się 216 uczniów, cała szkoła skupiała ich 313.
W latach 1929-1932 funkcję dyrektora pełnił Jan Opęchowski. Był to trudny okres w historii szkoły, zarówno z powodu decyzji władz oświatowych dotyczących szkoły średniej, jak i panującego światowego kryzysu gospodarczego. Konsekwencję było m.in. zlikwidowanie w roku szkolnym 1928/1929 kilku klas, głównie niższych gimnazjum. Liczba uczniów oscylowała wokół 100. Spowodowało to drastyczny spadek opłat na utrzymanie szkoły, wobec czego pojawiła się groźba jej likwidacji. Za takim rozwiązaniem optowała część radnych Sejmiku Powiatowego w Janowie, którzy w ten sposób chcieli wzmocnić rolę zawodowej szkoły średniej funkcjonującej na ich terenie.
Spór dotyczący wagi dwóch szkół dla powiatu janowskiego toczył się przez szereg lat. W walkę o utrzymanie szkoły na swoim terenie włączały się społeczności Kraśnika i Janowa. Spór zakończyło podjęcie przez kraśnicką radę miejską, w roku 1932, uchwały nr 292, na mocy której miasto stało się koncesjonariuszem szkoły. Po tej decyzji oddaliło się widmo upadku szkoły średniej w Kraśniku, która zaczęła otrzymywać wsparcie od władz miasta. Szkoła przyjęła nazwę: Prywatna Szkoła Średnia Ogólnokształcąca Koedukacyjna Miejska w Kraśniku. W dokumentach z lat późniejszych pojawia się także nazwa: Prywatne Koedukacyjne Gimnazjum Miejskie Nr 514 w Kraśniku.
Od roku szkolnego 1932/1933 do wybuchu wojny dyrektorem gimnazjum był polonista Czesław Stepnowski. Był to okres wielu zmian, wynikających z uchwalenia przez Sejm, 11 marca 1932 roku, Ustawy o rozwoju szkolnictwa (Dz.U. 1932 Nr 38 poz. 389).
Na mocy przyjętego aktu prawnego przestały istnieć 8 klasowe gimnazja. W to miejsce utworzono sześcioletnią szkołę średnią, opierającą się na czteroletnim, jednolitym gimnazjum i dwuletnim liceum. Licea zostały zróżnicowane na: humanistyczne, matematyczno-fizyczne i przyrodnicze. Wejście w życie reformy, która objęła także szkolnictwo powszechne, rozłożono na lata 1932-1938. Pierwszym krokiem w tym kierunku było wstrzymanie, w roku szkolnym 1932/1933, przyjęć do klasy pierwszej gimnazjum, z końcem roku 1932/1933 zniesiono klasy drugie.
Pierwsi absolwenci gimnazjum nowego typu opuścili mury szkoły w roku 1937, tuż przed wybuchem wojny maturę zdawali uczniowie nowych liceów. W Kraśniku do matury przystąpiło 6 uczniów liceum.
Źródło:
Wit Szymanek, „Z dziejów Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcącego w Kraśniku w latach 1918 -1998”.
Zdjęcie wyżej:
Przez tę bramę od roku 1919 do 1971 szli na zajęcia uczniowie szkoły.
Zdjęcie niżej:
Budynek przyklasztorny, który od roku 1919 był siedzibą szkoły średniej w Kraśniku.

Reklamy