Po powstaniu styczniowym w 1863 roku, w wyniku represji carskich, wszystkie klasztory w diecezji lubelskiej zostały zamknięte, nastąpiła też kasata Zakonu Kanoników Regularnych w Kraśniku. Plan wprowadzenia przez Rosjan reformy klasztornej został urzeczywistniony w ostatnich miesiącach 1864 roku.

Likwidację przeprowadzono zgodnie z przyjętym planem. Kasaty dokonano w pełnym zaskoczeniu i w jednym czasie, według z góry zaplanowanego schematu. Około godziny 23 klasztory i kościoły otaczało wojsko, do środka wchodziło kilku żołnierzy, oficerów, urzędnik władzy cywilnej i delegat władzy duchownej. Pierwszymi czynnościami było zabezpieczanie dzwonów, przed ewentualnym alarmowaniem okolicznej ludności i zbieranie zakonników w celu oznajmienia treści ukazu i spisania personaliów. Dalej następowało przejęcie pieniędzy i kosztowności, a następnie opisanie ksiąg inwentarzowych i wywóz zakonników do punktów zbornych. Po przeszukaniu i zapieczętowaniu budynków starano się, by w następnych dniach odprawiane były nabożeństwa.

Pod koniec grudnia zakończono zajęcie mienia i szacowanie inwentarza w trzech folwarkach należących do Klasztoru Kanoników Regularnych w Kraśniku: Rzeczycy, Owczarni i Pasiece oraz w zabudowaniach klasztornych. W administracji rządowej pozostawiono młyny, gorzelnie, winiarnie i szynki.

Sprzedaż inwentarza żywego odbyła się drogą publicznej licytacji 26 lutego w Pasiece, a w dniach 7 i 8 marca 1865 r. w dobrach Rzeczyca Księża i Owczarnia. Licytacja mebli, sprzętu domowego, zaprzęgów, narzędzi z żelaza i miedzi odbyła się w gmachu klasztornym.

W przypadku ziemi uprawnej, naczelnik powiatu zamojskiego honorował warunki umowy dzierżawy majątku Rzeczyca Księża.

Folwarki: Pasieka – 143,4 ha i Rzeczyca Księża z Owczarnią – 437,1 ha oraz 341,4 ha lasów pozostały w administracji skarbu państwa z dotychczasową 25 osobową obsadą służby: ekonom, karbowy, 13 parobków, 3 fornali, 6 ”dziewek” i 1 stróż.

Oprócz ziemi i lasu skarb państwa zabrał wszystkie fundusze zakonne i 4 domy znajdujące się w mieście, które wykupili Żydzi.

Wszystkie jednostki gospodarcze o charakterze przemysłowym w momencie kasaty klasztoru były dzierżawione przez Żydów (młyny, gorzelnie, szynki w Rzeczycy i Pasiece oraz cło i myto w Kraśniku). Pola, ogrody i łąki dzierżawili przedmiejscy rolnicy. W folwarkach utrzymywano rządców i robotników folwarcznych.

Biblioteki poklasztorne według rozporządzeń rządu miały przejść na własność Seminarium Diecezjalnego w Lublinie. Administrator diecezjalny ks. Sosnowski polecił proboszczowi z Urzędowa, ks. Wolskiemu, dokonać spisu książek kraśnickiej biblioteki poklasztornej. Ten wykazał 1222 pozycje w 1358 tomach. Po zamknięciu klasztoru i zrobieniu spisu, pozostawiono bibliotekę na 10 lat pod opieką miejscowych proboszczów i dopiero w 1877 r. przewieziono ją do seminarium w Lublinie.

22 stycznia 1865 r. protokołem instalacyjnym przekazano kościół i parafię w zarząd administracyjny ks. Leonowi Kaszewskiemu, proboszczowi w Popkowicach.

Główne składniki to:

1. Klasztor składający się z dwóch pawilonów, w obszarze którego znajdowały się: stajnie, wozownie, lamusy, komórki, drwalnie i studnia oraz dwa domy drewniane dla służby;

2. Kościół farny;

3. Kościół Św. Ducha;

4. Kaplica w Rzeczycy Księżej;

5. Trzy cmentarze grzebalne: przy kościele Św. Ducha (zamknięty), przy kaplicy w Rzeczycy Księżej (zamknięty) i w Kraśniku;

6. Ogrodzony ogród owocowo-warzywny w obrębie klasztoru;

7. Łąka przy ogrodzie;

8. Szopa na siano w obrębie ogrodu;

9. Biblioteka Klasztorna;

10. Księgi metryk dawnych kościelnych, akta stanu cywilnego i 2 pieczęcie.

Na przełomie kwietnia i maja 1865 r. zakończono spis sreber, appalatów i sprzętów kościoła parafialnego. W spisie znajdowały się przedmioty srebrne, mosiężne, cynowe, miedziane, żelazne, spiżowe, kryształowe i szklane. W wykazie było brak przedmiotów ze złota. Badacze historii zakonu wysuwają tezę, że podobnie jak w innych kościołach w zaborze rosyjskim, złote precjoza zostały oddane na cele powstania z 1863 roku.

Kraśnicki klasztor został zamknięty 27 listopada 1864 roku. Spośród pięciu księży, trzech wywieziono do Częstochowy, do odprawiania nabożeństw i pracy duszpasterskiej, pozostawiono dwóch: Franciszka Albiniaka i Felicjana Piątkowskiego.

Południowe skrzydło budynku klasztornego pozostawiono przy kościele, na potrzeby biurowe parafii i mieszkalne dla księży. W północnym, w czasie zaboru rosyjskiego, funkcjonował magistrat. W czasie I wojny światowej była tam austriacka Komenda Żandarmerii.

W roku szkolnym 1919/20 staraniem Komitetu Szkolnego Gimnazjum Ogólnokształcącego w Kraśniku szkoła przeniosła się do budynku przyklasztornego.

Podczas okupacji niemieckiej było tam więzienie. Po wojnie znów funkcjonowało Gimnazjum i Liceum Ogólnokształcące w Kraśniku. Szkoła przeniosła się do nowej siedziby w roku 1971. W latach 1972-81 mieściło się tam Muzeum Regionalne. W części piwnicznej zaś PPS SPOŁEM prowadziła kawiarnię RATUSZOWA.

W roku1981 północne skrzydło, po 117 latach, powróciło do kościoła. Na piętrze urządzono mieszkania, a na parterze 5 sal katechetycznych.

Po remoncie mieści się tam archiwum i sale katechetyczne.

Źródło: REGIONALISTA 4, Kraśnik 1995

Budynek dawnego Klasztoru Kanoników Regularnych, październik 2014 rok.

Reklamy