Klasztor Kanoników Regularnych w Kraśniku (4/5) – 41/17

Kanonicy Regularni Laterańscy zostali sprowadzeni do Kraśnika z Krakowa, w roku 1468, przez Jana z Tęczyna Rabsztyńskiego. Klasztor znajdował się po stronie północno–wschodniej kościoła, wzniesionego około 1448-1450 r., rozbudowanego w latach 1450–1468. Jest to obiekt barokowy z elementami gotycko–renesansowymi, wybudowany na planie litery L. Pierwotny klasztor był prawdopodobnie drewniany. Obecny budynek wznoszony był w kilku etapach: na przełomie XV/XVI wieku, w 1 połowie XVII wieku oraz ok. 1737 roku. Budynek był kilkakrotnie restaurowany i przerabiany w XIX i XX wieku.

Zakonnikom Regularnym powierzono troskę o duszpasterstwo parafialne i świątynię. Kanonicy prowadzili szkołę, istniała też biblioteka, z jednym z najbogatszych księgozbiorów na Lubelszczyźnie. Funkcjonowało skryptorium, w którym przepisywano książki nie tylko na użytek klasztoru. Przy kościele Św. Ducha zakonnicy prowadzili szpital dla starców i chorych. Dla poprawienia pieczy nad rozległą parafią zakon wybudował na początku XVII w. kościół w Rzeczycy Księżej, gdzie posiadał swój folwark. Pierwsza świątynia drewniana w Rzeczycy Księżej została wybudowana na początku XVII w. Prawdopodobnie była konsekrowana w 1611 r. Kanonicy wybudowali także obecny, drewniany kościół z 1742 r., pw. Świętego Krzyża.

Kraśniccy zakonnicy mieli ponadto troskę duszpasterską nad kościołem w Stróży, wybudowanym w II połowie XVII w. przez Teresę Zamoyską.

Najważniejszym zadaniem kanoników regularnych było sprawowanie służby Bożej, ale w kraśnickim kościele pojawiły się formy życia liturgicznego nacechowane specyfiką zakonną i ożywione wspaniałym śpiewem. Świadectwem tego jest „Mszał kraśnicki”, obecnie znajdujący się w bibliotece MSD w Lublinie. Charakterystycznym elementem życia religijnego tego miejsca była działalność założonego w 1609 r. Bractwa Różańcowego.

Dobroczyńcami zakonu były rody Rabsztyńskich, Tęczyńskich, Zamojskich, Olbięckich, Wybranowskich, Rzepeckich, Drwalowskich oraz rodziny mieszczańskie.

Zdjęcie: Kraśnik – widok od południa, panorama miasta w XVII wieku. Na podstawie dokumentów historycznych opracował Jan Bartosiewicz (źródło: REGIONALISTA 1, KRAŚNIK 1994)

Po wymarciu Tęczyńskich w szeregach zakonników nastąpiło rozprężenie, nie powiększano zbiorów biblioteki, a kaznodziei trzeba było szukać w innych zakonach. Kiedy o sytuacji dowiedział się biskup krakowski, nakazał poprawę sytuacji, a zakonowi macierzystemu trzymanie pieczy nad zakonem w Kraśniku. Przejęcie Kraśnika przez Zamojskich spowodowało poprawę infrastruktury klasztoru. W połowie XVII wieku stan biblioteki znów się powiększył, a pod koniec XVIII w. przełożeni oceniali go jako zasobny.

Po powstaniu styczniowym 1863 roku, w wyniku represji carskich, wszystkie klasztory w diecezji lubelskiej zostały zamknięte, nastąpiła też kasata Zakonu Kanoników Regularnych w Kraśniku.

Plan wprowadzenia przez Rosjan reformy klasztornej został urzeczywistniony w ostatnich miesiącach 1864 roku. Do jego realizacji posłużył ukaz Aleksandra II o reformie klasztorów z 8 listopada (27 października) 1864 roku oraz opracowane do niego przepisy dodatkowe z 4 grudnia (22 listopada) 1864 roku. Do powstania ukazu przyczynił się Mikołaj Miliutin, któremu cesarz powierzył zbadanie sytuacji zakonów w Królestwie Polskim. Miliutin opracował memoriał, w którym zalecał likwidację części klasztorów rzymskokatolickich, a budynki po skasowanych konwentach przekazać duchowieństwu diecezjalnemu. Te kroki miały być kontynuacją reformy klasztornej w Cesarstwie, jak złudnie argumentowano, w oparciu o Prawo kanoniczne i w obronie porządku społecznego i bezpieczeństwa.

We wstępie ukazu likwidacyjnego z 27 października 1864 roku władze rządowe informowały, że niektóre zakony zawiodły zaufanie cesarza i władzy, ponadto mieszka w nich zbyt mało osób, dlatego zdecydowano się na reformę życia monastyczno-klasztornego.

Działanie to miało jednak charakter represyjny za patriotyczną postawę duchowieństwa podczas powstania styczniowego.

W wyniku kasaty skarb państwa przejął dobra poklasztorne. Kasatę wykonano jednocześnie w całym Królestwie Polskim w nocy z 27 na 28 listopada (z 13 na 14 listopada) 1864 roku.

Zródło:

  1. REGIONALISTA 4, Kraśnik 1995.
Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s