Klasztor Kanoników Regularnych w Kraśniku (1/5) -20/17

Od początków Kraśnika istniała w nim parafia, przeniesiona ze Stróży. Od II połowy XV wieku do roku 1863, w Kraśniku funkcjonował także Klasztor Kanoników Regularnych.

W roku 1468 właściciel Kraśnika, Jan z Tęczyna Rabsztyński, założył Fundację Kanoników Regularnych. W następnym roku została zatwierdzona przez biskupa krakowskiego, a dwadzieścia lat później przez papieża Innocentego VIII. Sprowadzenie do Kraśnika 8 zakonników z Krakowa poprzedziła rozbudowa kościoła i budowa murowanego budynku klasztoru. Wcześniej funkcjonował w Kraśniku inny ośrodek duszpasterski, przy drewnianym kościele na wzgórzu zamkowym. Świątynia ta należała do Sióstr Franciszkanek.

Kanonicy Regularni Laterańscy to zakon zorganizowany według reguły św. Augustyna. Genezy zakonu należy upatrywać w przykładzie życia pierwszej wspólnoty chrześcijan, o której czytamy w Dziejach Apostolskich.

Zakon wywodzi się z tzw. biskupich wspólnot kleryckich tworzonych na przełomie IV i V wieku, w których praktykowano życie apostolskie (vita apostolica), czyli życie wspólne biskupa z klerem na wzór Kościoła pierwotnego w Jerozolimie. Wśród tych wspólnot jedną z bardziej znanych jest wspólnota utworzona przez św. Augustyna w Hipponie. Do jej struktur i ducha odwoływały się zasadniczo wszystkie podejmowane później próby reformy życia duchownych nie związanych z kręgami czy ośrodkami monastycznymi. Po kilku wiekach na synodzie laterańskim, w roku 1059, dokonano reformy życia kanoniczego. Rok ten jest uznawany za oficjalną datą utworzenia zakonu. Powstali w ten sposób kanonicy regularni, żyjący zgodnie z regułą św. Augustyna oraz katedralni, żyjący jako księża przy katedrach biskupich (nie zakonnicy). W roku 1105 kanonicy regularni otrzymali parafię na Lateranie, wokół której zawiązała się kongregacja laterańska. W roku 1544 papież Pius IV przyznał jej prymat wśród wszystkich zakonów.

Do Polski, Kłodzka na Dolnym Śląsku, kanonicy regularni przybyli spod czeskiej Pragi, na przełomie XI i XII wieku. Na przełomie XII i XIII, na ogólną liczbę klasztorów w Polsce, osiemnaście, czyli jedna trzecia, należało do Kanoników Regularnych. W roku 1405 król Władysław II Jagiełło wraz z biskupem krakowskim Piotrem Wyszem sprowadził kanoników regularnych z Kłodzka, osadzając ich przy Kościele Bożego Ciała w krakowskim Kazimierzu. Wspólnota krakowska zakładała później swoje domy zakonne w różnych miejscach Polski, m.in. w Kraśniku.

Czym kierował się dziedzic Kraśnika zakładając klasztorną fundację, dowiadujemy się z badań, jakie podjął znany, kraśnicki regionalista, Leopold Makuch, opublikowanych w 1994 r. w pierwszym numerze wydawnictwa Kraśnickiego Towarzystwa Regionalnego, „REGIONALISTA”.

„Ród Tęczyńskich należał do wpływowych rodów magnackich XV wieku i był w bardzo bliskim otoczeniu króla. Kiedy w 1461 r. właściciel Kraśnika, butny magnat Andrzej Tęczyński-Rabsztyński wdał się w konflikt z krakowskim rzemieślnikiem płatnerzem, to konflikt ten przerodził się w rozruchy w mieście zakończone tragicznie. Z rąk krakowskich mieszczan zginął ojciec fundatora, a z wyroku królewskiego Kazimierza Jagiellończyka poniosło śmierć 6 rajców krakowskich. Bliski krewny naszego dziedzica, Jan Tęczyński kasztelan krakowski wraz z jego synem także Janem, żądał od Krakowa w odwet za naruszenie bezpieczeństwa w mieście olbrzymiej sumy odszkodowania, na którą nie stać było stołecznej kasy Krakowa. Mediacje królewskie w tej sprawie doprowadziły do kompromisu i ułagodzony Tęczyński przyjął ostatecznie w 1463 r. 6200 dukatów odszkodowania. Część tej sumy za namową krakowskiego kasztelana przeznaczył Jan Tęczyński-Rabsztyński na fundację klasztoru w swoich dobrach w Kraśniku jako wotum za spokój duszy ojca.

W akcie fundacyjnym Jan Tęczyński-Rabsztyński dał kościołowi czterołamowy folwark Bieliny, położony na gruntach dzisiejszej Pasieki. Na 65 lat przed fundacją parafia kraśnicka otrzymała od właścicielki Beaty Gorajskiej wieś Rzeczycę z folwarkiem Owczarnia. Wszystko to razem stanowiło wyposażenie klasztoru. Jak wspomina J. Długosz w „Liber beneficjorum” folwarki te były doskonale zagospodarowane. Miały sadzawki rybne, znaczną część bydła oraz młyn i browary. Ponadto parafia kraśnicka otrzymywała dziesięcinę zwaną „kopczyzna” z miasta Kraśnika i wsi należących do parafii Rzeczycy, Stróży, Piasecznej Woli (dziś Piaski), Suchyni, Bielin (Pasieki), Grambienicy (dziś ulica Jagiellońska), części Zakrzówka (Zakrzówek) i Sulowa.

Ważkim elementem dochodów zakonnej parafii w Kraśniku były darowizny okolicznej szlachty, mieszczan kraśnickich i chłopów w postaci znaczącej gotówki, ogrodów, łąk i zagonów uprawnych w zamian za nabożeństwa odprawiane za ich dusze. Wspólną dla wszystkich dobroczyńców pobudką była zapewne troska o zbawienie własnych dusz. Wierzyli, że modlitwy zanoszone w ich intencji przez kanoników wyjednają im przebaczenie. Tym względem kierowali się zarówno wielcy mecenasi jak i drobni ofiarodawcy. Dla przykładu w 1614 r. właściciel Liśnika, Marcin Wybranowski, darował klasztorowi 1000 zł polskich, za co otrzymał kryptę w podziemiach kraśnickiego kościoła, aby chować ciała zmarłych ze swojego rodu, a także umieszczać w kościele nagrobki z napisami pośmiertnymi swoich krewnych.

Zdjęcie: Portret fundatora klasztoru Jana z Tęczyna Rabsztyńskiego

jan-rabsztynski

Reklamy

Skomentuj

Wprowadź swoje dane lub kliknij jedną z tych ikon, aby się zalogować:

Logo WordPress.com

Komentujesz korzystając z konta WordPress.com. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie z Twittera

Komentujesz korzystając z konta Twitter. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Facebooku

Komentujesz korzystając z konta Facebook. Wyloguj / Zmień )

Zdjęcie na Google+

Komentujesz korzystając z konta Google+. Wyloguj / Zmień )

Connecting to %s